ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਇਦਾਦ ਵਾਰਸਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਜਾਣੋ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਫੀਸ

ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰਵਾਉਣਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 10 ਤੋਂ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸਰਕਾਰੀ ਫੀਸ ਸਿਰਫ 600 ਰੁਪਏ ਹੈ। ਇਸ ਬਲੌਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (Legal Heir Certificate) ਅਤੇ ਇੰਤਕਾਲ (Mutation) ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਾਂਗੇ।

ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ (Required Documents)

ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ:

ਮੌਤ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਮੌਤ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ।
ਬਿਨੇਕਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ: ਜੋ ਵਾਰਸ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨੰਬਰਦਾਰ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼: ਨੰਬਰਦਾਰ ਦਾ ਆਈਡੀ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਕਾਰਡ।
ਹਲਫ਼ੀਆ ਬਿਆਨ (Affidavits): ਇੱਕ ਬਿਨੇਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੰਬਰਦਾਰ ਵੱਲੋਂ (50-50 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਟਾਂਪ ਪੇਪਰ ਤੇ ਨੋਟਰੀ ਤੋਂ ਤਸਦੀਕਸ਼ੁਦਾ)।

ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (Step-by-Step Process)

1. ਅਰਜ਼ੀ ਲਿਖਣਾ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਇੱਕ ਅਰਜ਼ੀ ਲਿਖੋ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ, ਮੌਤ ਦੀ ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸਾਂ (ਪਤਨੀ, ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਮਾਤਾ) ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਜਿਸਟਰਡ ਵਸੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਸਾਰੇ ਵਾਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡੀ ਜਾਵੇਗੀ।

2. ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦੀ ਮਾਰਕਿੰਗ: ਅਰਜ਼ੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਕੋਲ ਜਾਓ। ਉਹ ਇਸ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਟਵਾਰੀ ਕੋਲ ਮਾਰਕ (ਰੈਫਰ) ਕਰ ਦੇਣਗੇ।

3. ਪਟਵਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ: ਪਟਵਾਰੀ ਵਾਰਸਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਬੁਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਲਫ਼ੀਆ ਬਿਆਨ ਚੈੱਕ ਕਰੇਗਾ। ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ‘ਕੁਰਸੀਨਾਮਾ’ (Family Tree) ਤਿਆਰ ਕਰੇਗਾ।

4. ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦੇ ਦਸਤਖਤ: ਕੁਰਸੀਨਾਮਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਾਈਲ ਦੁਬਾਰਾ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਕੋਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਉੱਥੇ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਰਜ਼ੀ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੋਹਰ ਲਗਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਵਾਰਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

5. ਇੰਤਕਾਲ (Mutation) ਦੀ ਫੀਸ: ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਪਟਵਾਰੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ 600 ਰੁਪਏ ਇੰਤਕਾਲ ਫੀਸ ਭਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫੀਸ ਆਨਲਾਈਨ ਭਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦਫਤਰ (Treasury Office) ਤੋਂ ਚਲਾਨ ਬਣਵਾ ਕੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਰਸੀਦ ਪਟਵਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ。

ਖਾਸ ਗੱਲ

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ ਵਾਰਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਕ ਨੌਮਿਨੀ ਲਈ), ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਵਾਲੀ ਅਰਜ਼ੀ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਜ਼ਮੀਨ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕਰਵਾਉਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਲਫ਼ੀਆ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਧੂ ਖਰਚੇ ਦੇ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।